Yaklaşık 2,9 trilyon dolarlık toplam piyasa değerine sahip Tesla ile SpaceX’in aynı çatı altında toplanma ihtimali yeniden gündeme geldi. Elon Musk, Tesla’nın ikinci çeyrek yatırımcı görüşmesinde iki şirket arasındaki faaliyet kesişiminin genişlediğini söyledi.
Musk, şirketlerin birleştirilmesine ilişkin ihtimali reddetmedi. Ancak böyle bir işlemin bilanço görüşmesinde tartışılamayacağını ve gerekli kurumsal süreçlerin izlenmesi gerektiğini belirtti.
Tesla ile SpaceX arasında resmî bir birleşme görüşmesi, bağlayıcı anlaşma veya işlem takvimi açıklanmadı. Musk’ın yanıtı, uzun süredir devam eden spekülasyonların yeniden güçlenmesine yol açtı.
Birleşme kapısı kapanmadı
Tesla yatırımcılarının yönelttiği soru, SpaceX ile artan işbirliğinin birleşmeyle sonuçlanıp sonuçlanmayacağına odaklandı. Musk, iki şirketin çok sayıda alanda birlikte çalıştığını ve faaliyetler arasındaki örtüşmenin giderek büyüdüğünü ifade etti.
Tesla Baş Hukuk Müşaviri Brandon Ehrhart da SpaceX’i Tesla açısından güçlü bir iş ortağı olarak tanımladı. Ehrhart, şirketler arasında her iki tarafın da yararlandığı çok sayıda ticari işlem bulunduğunu söyledi.
Açıklamalarda birleşmeye yönelik doğrudan bir taahhüt yer almadı. Buna karşın Musk’ın ihtimali kesin biçimde dışlamaması, piyasanın resmî sürece ilişkin beklentisini artırdı.
Terafab iki şirketi yakınlaştırıyor
Tesla, bazı SpaceX projelerine batarya ve üretim teknolojisi sağlıyor. Şirketler ayrıca yapay zekâ çipleri üretmek üzere planlanan Terafab tesisi üzerinde birlikte çalışıyor.
Terafab’ın Tesla’nın otonom sürüş, robotaksi ve Optimus projelerinde ihtiyaç duyduğu işlem kapasitesini desteklemesi planlanıyor. SpaceX tarafında ise uydu ağı, yapay zekâ altyapısı ve uzay sistemlerinin ihtiyaçları aynı üretim ekosistemine bağlanabilir.
Ortak mühendislik kadroları, üretim bilgisi, enerji depolama çözümleri ve yapay zekâ altyapısı iki şirket arasındaki sınırları azaltıyor. Birleşme halinde otomotiv, robotik, enerji, uydu iletişimi ve uzay taşımacılığı tek şirket yapısı altında toplanabilir.
Piyasa değeri 3 trilyona yaklaştı
Tesla hissesi son işlemlerde 374,01 dolar seviyesinde bulunurken şirketin piyasa değeri yaklaşık 1 trilyon 323 milyar dolar olarak hesaplandı. SpaceX’in piyasa değeri ise hisse fiyatındaki son düşüşe rağmen 1,5 trilyon doların üzerinde kaldı.
İki şirketin toplam piyasa değeri yaklaşık 2,9 trilyon dolara yaklaşıyor. Değerlemelerin işlem günlerinde değişmesi, olası birleşmede kullanılacak hisse değişim oranını da önemli hale getirecek.
SpaceX, 12 Haziran’da Nasdaq’ta işlem görmeye başlamıştı. Şirket, hisse başına 135 dolarlık fiyatla gerçekleştirdiği halka arzda 75 milyar doların üzerinde kaynak sağladı ve 1,77 trilyon dolar değerlemeye ulaştı.
Hisse ilk işlem gününü yüzde 19 yükselişle 160,95 dolardan tamamladı. SpaceX’in piyasa değeri o gün 2,1 trilyon dolara çıkarken sonraki haftalarda hissede belirgin bir geri çekilme yaşandı.
Analistler olasılığı yükseltti
Deepwater Asset Management Yönetici Ortağı Gene Munster, yatırımcı görüşmesinin ardından Tesla ile SpaceX’in birleşme ihtimalini yüzde 90 olarak değerlendirdi. Munster, görüşme öncesinde aynı olasılığı yüzde 80 seviyesinde gördüğünü belirtti.
JPMorgan analistleri de iki şirket arasındaki operasyonel bütünleşmenin şimdiden derinleştiğini düşünüyor. Ortak mühendislik kaynakları, yapay zekâ altyapısı, Terafab projesi ve Musk’ın iki şirket üzerindeki yönetim rolü olası işlemi destekleyen unsurlar arasında gösteriliyor.
Stifel analistleri ise birçok yatırımcı açısından birleşmenin gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinden çok zamanlamasının tartışıldığını belirtiyor. Analist değerlendirmeleri piyasa beklentisini yansıtsa da şirketler henüz resmî bir işlem başlatmadı.
SpaceX Başkanı ve Operasyon Direktörü Gwynne Shotwell da haziran ayında şirketlerin birleştirilmesinin Musk’ın farklı işletmeler üzerindeki yönetimini kolaylaştırabileceğini söylemişti.
Çin onayı kritik eşik
Olası birleşmenin önündeki en büyük engellerden biri düzenleyici izinler olacak. Tesla’nın Çin’de büyük bir üretim tesisi ve önemli bir satış hacmi bulunurken SpaceX, ABD hükümeti ve savunma kurumlarıyla çalışıyor.
SpaceX’in uydu, fırlatma ve kamu sözleşmeleri Çin açısından ulusal güvenlik incelemesine neden olabilir. Starlink hizmetinin Çin’de onaylanmamış olması da işlemin değerlendirilmesini zorlaştırabilecek başlıklardan biri.
Birleşme yalnızca rekabet kurumlarının iznine bağlı olmayacak. Şirket yönetim kurulları, bağımsız komiteler ve hissedarların işlem koşullarını ayrı ayrı değerlendirmesi gerekecek.
Musk’ın SpaceX’te Tesla’ya göre daha yüksek oy kontrolüne sahip olması kurumsal yönetim tartışmasını büyütebilir. Değerleme yöntemi ve hisse değişim oranı, Tesla’nın azınlık hissedarlarının işlemden nasıl etkileneceğini belirleyecek.
Resmî süreç için işaret aranıyor
Tesla veya SpaceX birleşmeye ilişkin danışman, değerleme çalışması, yönetim kurulu kararı ya da hissedar oylaması açıklamadı. Musk’ın sözleri şimdilik artan işbirliğini ve birleşme seçeneğinin tamamen kapatılmadığını gösteriyor.
Piyasa bundan sonraki aşamada iki şirketin resmî bildirimlerini, Terafab’ın finansman modelini ve ortak yatırımların kapsamını izleyecek. Şirketler arasındaki ticari işlemlerin büyümesi, birleşme beklentisini daha da güçlendirebilir.
Muhtemel bir işlemde finansman ihtiyacından çok şirketlerin hangi değerlemelerle bir araya geleceği önem taşıyacak. SpaceX hissesindeki oynaklık ile Tesla’nın otomotiv faaliyetlerindeki marj baskısı, olası anlaşmanın zamanlamasını etkileyebilir.
İlk somut eşik, yönetim kurullarından veya düzenleyici bildirimlerden gelecek resmî açıklama olacak. Böyle bir adım gelmedikçe Tesla-SpaceX birleşmesi, güçlü operasyonel gerekçelere dayanan ancak takvimi bulunmayan bir piyasa senaryosu olarak kalacak.
